Pogoda

Zmierzyć pogodę

W czasach biblijnych przewidywano pogodę przede wszystkim na podstawie obserwacji przeprowadzanych gołym okiem. Obecnie meteorolodzy dysponują przeróżnymi skomplikowanymi przyrządami, z których te najbardziej podstawowe służą do pomiaru ciśnienia atmosferycznego, temperatury i wilgotności powietrza oraz siły wiatru.

W roku 1643 włoski fizyk Evangelista Torricelli wynalazł barometr — proste urządzenie do mierzenia ciśnienia atmosferycznego. Wkrótce zauważono, że wzrostom i spadkom ciśnienia towarzyszą zmiany pogody — na przykład spadek często jest zapowiedzią burzy. W roku 1664 wymyślono higrometr, przyrząd do pomiaru wilgotności powietrza. Jeszcze później, w roku 1714, niemiecki fizyk Daniel Fahrenheit skonstruował termometr rtęciowy. Odtąd można było precyzyjnie mierzyć temperaturę.

Około roku 1765 francuski naukowiec Antoine Laurent Lavoisier zaproponował, by codziennie dokonywać pomiaru ciśnienia atmosferycznego, wilgotności powietrza oraz szybkości i kierunku wiatru. „Dzięki tym wszystkim informacjom”, mówił, „prawie zawsze będzie można dość dokładnie przewidzieć pogodę z jedno- lub dwudniowym wyprzedzeniem”. Niestety, okazało się, że nie jest to takie proste.

CODZIENNIE rano miliony ludzi włącza radio lub telewizor, by się dowiedzieć, jaka będzie pogoda. Czy zachmurzone niebo zwiastuje deszcz? Czy poranne słońce będzie świeciło przez cały dzień? Czy z powodu wzrostu temperatury nadejdzie odwilż i zacznie topnieć śnieg i lód? Prognozy pomagają nam ustalić, jak się ubrać i czy zabrać ze sobą parasol.

Czasami jednak zapowiedzi synoptyków okazują się wyjątkowo nietrafne. To prawda, że w ostatnich latach są one znacznie dokładniejsze niż kiedyś, niemniej przewidywanie pogody to fascynujące połączenie nauki i sztuki, któremu jeszcze daleko do nieomylności. Na czym polega opracowywanie prognoz pogody i czy są one wiarogodne? Zanim znajdziemy odpowiedź, przyjrzyjmy się, jak to robiono w przeszłości.